آرتروز زانو یا استئوآرتریت شایعترین نوع آرتریت است که با تخریب غضروف مفصلی و تغییرات استخوانی همراه است. بسیاری از افراد تصور میکنند که درد خفیف زانو بخشی طبیعی از فرآیند پیری است و نیازی به درمان ندارد. اما نادیده گرفتن علائم آرتروز زانو میتواند منجر به عوارض جدی، ناتوانیهای دائمی و کاهش شدید کیفیت زندگی شود.
عوارض درمان نکردن آرتروز زانو چیست؟
همانطور که پیشتر اشاره شد، عدم درمان به موقع آرتروز زانو میتواند در نهایت منجر به تعویض مفصل زانو ختم میشود. در ادامه به بررسی عوارض درمان نکردن آرتروز زانو میپردازیم:
تخریب پیشرونده غضروف و استخوان
غضروف بافتی نرم و لغزندهای است که انتهای استخوانها را پوشانده و از سایش مستقیم استخوانها روی هم جلوگیری میکند. در آرتروز، این غضروف به تدریج از بین میرود. وقتی غضروف کاملا از بین برود، استخوانها مستقیما روی هم ساییده میشوند. این امر باعث درد شدید، التهاب و ایجاد خارهای استخوانی میشود. با پیشرفت بیماری، ساختار مفصل زانو تغییر شکل داده و ممکن است زانو کج شود. همانطور که در ویدیوی بالا هم مشاهده کردید و دکتر شریفزاده، متخصص و جراح ارتوپدی توضیح دادند و از روی تصاویر مشخص است، استخوانهای بیمار دچار ساییدگی شدید شدهاند که نهایتا تعویض مفصل زانو انجام دادند و دکتر شریف زاده بهترین مارک پروتز زانو را برای بیمار کار گذاشتند که طول عمر بالایی داشته باشد.
درد مزمن و محدودیت شدید حرکتی
درد، اصلیترین علامت آرتروز است. درمان نکردن این بیماری منجر به تبدیل درد گاهبهگاه به درد مزمن و مداوم میشود. بیمار به سختی میتواند زانو را کاملا خم یا صاف کند. این موضوع انجام فعالیتهای روزمره مانند نشستن، برخاستن، پیادهروی یا پله بالا رفتن را دشوار یا غیرممکن میکند. گاهی اوقات تکههای کوچک غضروف یا استخوان در مفصل گیر میکنند و باعث میشوند زانو ناگهان قفل شود و بیمار نتواند پای خود را حرکت دهد.
تحلیل عضلانی و ضعف بیومکانیکی
یکی از عوارض پنهان اما خطرناک آرتروز، تحلیل عضلات اطراف زانو است. به دلیل درد، بیمار کمتر حرکت میکند. کمتحرکی باعث ضعیف شدن عضلات چهارسر ران (جلوی ران) و همسترینگ (پشت ران) میشود. عضلات ضعیف نمیتوانند وزن بدن را به درستی تحمل کنند و فشار بیشتری به مفصل آسیبدیده وارد میشود. این امر روند تخریب غضروف را تسریع میکند.
بیمار خانمی که در ویدیو مشاهده کردید، دچار انحراف راستای زانو بودند؛ بهطوریکه راستای طبیعی زانوها از بین رفته بود. در این حالت، عضلات و بافتهای خارجی زانو دچار کشیدگی و بافتهای داخلی دچار تنگی شده بودند که در نهایت منجر به پرانتزی شدن زانو گردید.
تغییر الگوی راه رفتن (لنگیدن)
برای کاهش درد، افراد مبتلا به آرتروز ناخودآگاه تغییر در نحوه راه رفتن خود ایجاد میکنند (لنگیدن). این تغییرات عوارض ثانویه جدی دارد و فشار نامتعادل وارد شده بر زانوی سالم، کمر، لگن و مفاصل پا میتواند منجر به آرتروز یا درد در این نواحی نیز بشود. تغییر در نحوه ایستادن و راه رفتن میتواند انحنای طبیعی ستون فقرات را تغییر داده و باعث دردهای مزمن کمری شود.
نیاز به جراحیهای پیچیدهتر
در مراحل اولیه آرتروز، روش های درمان غیر جراحی آرتروز مانند فیزیوتراپی، داروها، تزریق ژل یا پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) میتوانند پیشرفت بیماری را کند کرده یا علائم را کنترل کنند. اما در صورت درمان نکردن آرتروز زانو در مراحل پیشرفته، تنها راه حل باقیمانده تعویض کامل مفصل زانو است.
کاهش کیفیت زندگی و استقلال
در نهایت، تمامی عوارض فوق منجر به از دست دادن استقلال میشود. فرد مبتلا به آرتروز درماننشده ممکن است در آینده برای انجام کارهای سادهای مانند خرید، آشپزی، حمام کردن یا حتی رفتن به دستشویی به کمک دیگران نیاز پیدا کند. این وابستگی نه تنها بار روانی سنگینی بر بیمار و خانواده تحمیل میکند، بلکه هزینههای مراقبتی را نیز افزایش میدهد.
راهکارهای پیشگیرانه و مدیریت آرتروز
برای جلوگیری از پیشرفت آرتروز زانو، تشخیص زودهنگام و مدیریت صحیح حیاتی است:
- کاهش وزن: هر کیلوگرم اضافه وزن، فشار چندین برابری به زانوها وارد میکند. کاهش وزن مؤثرترین روش برای کاهش فشار بر مفصل است.
- ورزش منظم: ورزشهای کمفشار مانند شنا، دوچرخهسواری و پیادهروی در آب، عضلات اطراف زانو را تقویت کرده و دامنه حرکتی را حفظ میکنند.
- فیزیوتراپی: تمرینات تخصصی تحت نظر فیزیوتراپیست برای تقویت عضلات و اصلاح الگوی حرکتی بسیار مؤثر است.
- دارودرمانی و تزریقات: استفاده از مسکنها، داروهای ضدالتهاب و تزریق کورتون یا ژل در مراحل اولیه میتواند التهاب و درد را کنترل کند.
- استفاده از بریس و کفش مناسب: کفشهای طبی و زانوبندهای حمایتی میتوانند فشار را توزیع کنند.
- پایش منظم توسط پزشک: مراجعه به ارتوپد برای بررسی وضعیت مفصل و تنظیم برنامه درمانی.
اگر شما نیز به دلیل درد شدید زانو، محدودیت حرکت یا مشکلات ناشی از آرتروز شدید قادر به انجام فعالیتهای روزمره نیستید، میتوانید برای ارزیابی دقیق و مشاوره تخصصی با دکتر شریفزاده تماس بگیرید.
