علت درد بعد از عمل تعویض مفصل زانو چیست؟ [راه‌های تسکین درد + علائم غیرطبیعی]

بعد از عمل تعویض مفصل زانو، درد تا حدی قابل انتظار است و معمولا به معنی وجود مشکل در مفصل مصنوعی نیست. درد بعد از عمل تعویض مفصل زانو بیشتر به دلیل واکنش طبیعی بدن به جراحی و شروع فرایند ترمیم ایجاد می‌شود. در روزها و هفته‌های نخست، این درد می‌تواند با تورم و حساسیت زانو نیز همراه باشد. نکته مهم این است که درد باید به مرور کمتر شود، نه اینکه با گذشت زمان شدت آن افزایش پیدا کند.

در ادامه به صورت دقیق‌تر بررسی می‌کنیم این درد چرا ایجاد می‌شود، معمولا تا چه زمانی ادامه دارد و چه اقداماتی می‌تواند به کنترل آن کمک کند. همچنین درباره علائمی صحبت می‌کنیم که از یک درد طبیعی بعد از جراحی فراتر هستند و می‌توانند نشانه عفونت، مشکل در مفصل مصنوعی یا عارضه دیگری باشند و نیاز به بررسی پزشک دارند.

علت درد بعد از عمل تعویض مفصل زانو

درد بعد از تعویض مفصل زانو در روزها و هفته‌های اول، بیشتر نتیجه واکنش طبیعی بدن به جراحی است. در این عمل، بافت‌های اطراف زانو تحت تاثیر قرار می‌گیرند و بدن برای ترمیم برش‌های ایجادشده  و قدرت گرفتن دوباره عضلات و بافت‌های اطراف و سازگاری با مفصل مصنوعی وارد یک فرایند بازسازی می‌شود. به همین دلیل تورم  بعد از تعویض مفصل زانو، التهاب، و حساس شدن ناحیه جراحی می‌تواند باعث شود زانو حتی در زمان استراحت هم درد داشته باشد.

به همین دلیل ممکن است بیمار علاوه بر درد، احساس کشیدگی، حساسیت، خشکی یا احساس سنگینی پا بعد از تعویض مفصل زانو داشته باشد. شدت این علائم برای همه افراد یکسان نیست و عواملی مانند میزان فعالیت، وضعیت عضلات قبل از عمل و روند بهبودی می‌توانند روی تجربه درد تاثیر بگذارند.

مدت زمان درد تعویض مفصل زانو تا چه موقع طبیعی است؟

همانطور که قبلا اشاره شد درد بعد از تعویض مفصل زانو معمولا در روزهای اول بیشتر است و با گذشت زمان باید روند کاهشی داشته باشد. در هفته‌های ابتدایی، زانو هنوز درگیر ترمیم بافت‌ها، کاهش التهاب و بازیابی قدرت عضلات است. به همین دلیل وجود درد هنگام راه رفتن، انجام تمرین‌های توانبخشی یا بعضی حرکات می‌تواند طبیعی باشد.

معمولا تا حدود دو ماه بعد از عمل درجاتی از درد و ناراحتی وجود دارد. اما نکته مهم این است که شدت درد باید به مرور کمتر شود. ممکن است یک روز زانو بهتر باشد و بعد از فعالیت یا فیزیوتراپی دوباره کمی درد بگیرد. این نوسان به تنهایی به معنی وجود مشکل نیست. چیزی که اهمیت بیشتری دارد، روند کلی بهبودی است.

با نزدیک شدن به ماه سوم، بیشتر بیماران کاهش قابل توجهی در درد را تجربه می‌کنند و بسیاری از آنها دیگر درد قابل توجهی ندارند. البته زمان دقیق بهبودی برای همه یکسان نیست و نمی‌توان برای تمام افراد یک زمان مشخص تعیین کرد.

چه زمانی درد بعد از تعویض مفصل زانو خطرناک است و باید به پزشک مراجعه کرد؟ (تفاوت درد طبیعی و غیرطبیعی)

وجود درد بعد از عمل تعویض مفصل زانو به تنهایی نشانه مشکل نیست. چیزی که اهمیت دارد شدت درد، روند تغییر آن و علائمی است که همراه با درد دیده می‌شوند. درد طبیعی معمولا با گذشت زمان و بهتر شدن شرایط زانو، روند کاهشی دارد. ممکن است بعد از فعالیت یا فیزیوتراپی برای مدتی بیشتر شود، اما در مجموع باید به سمت بهتر شدن پیش برود.

در مقابل، زمانی باید درد را جدی‌تر گرفت که به جای کاهش تدریجی، روزبه‌روز شدیدتر شود یا بعد از گذشت مدتی دوباره به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کند. همراه شدن درد با علائم دیگری مثل تورم قابل توجه، قرمزی اطراف زانو، تب، گرمای زیاد محل جراحی یا خروج مایع و چرک از محل بخیه نیز نیاز به بررسی متخصص دارد.

این علائم می‌توانند دلایل مختلفی داشته باشند و نمی‌توان فقط بر اساس آنها تشخیص مشخصی داد. اما از جمله مواردی که جراح باید بررسی کند، عفونت محل جراحی یا عفونت اطراف مفصل مصنوعی است. در بعضی موارد نیز درد مداوم یا رو به افزایش می‌تواند با مشکلات مربوط به مفصل مصنوعی، از جمله شل شدن آن، ارتباط داشته باشد.

راه‌های تسکین و درمان درد بعد از عمل تعویض مفصل زانو

برای کاهش ناراحتی بعد از جراحی، فقط مصرف مسکن کافی نیست. نحوه حرکت دادن زانو و مراقبت بعد از عمل تعویض مفصل زانو در دوره نقاهت هم نقش مهمی دارد. مهم‌ترین کار این است که دستورهای جراح و فیزیوتراپیست را دقیق انجام دهید و برای اینکه سریع‌تر به فعالیت‌های عادی برگردید، به زانو فشار بیشتری از حد توصیه‌شده وارد نکنید.

داروهای مسکن را طبق دستور پزشک مصرف کنید. مقدار یا فاصله مصرف دارو را خودسرانه تغییر ندهید و در صورت کنترل نشدن درد، به جای مصرف بیشتر دارو با پزشک مشورت کنید. تمرین‌هایی هم که برای حرکت دادن زانو و تقویت عضلات تجویز شده‌اند باید طبق برنامه انجام شوند. فیزیوتراپی در صورت تجویز پزشک بخش مهمی از روند توانبخشی است و می‌تواند به بازگشت تدریجی حرکت و قدرت زانو کمک کند.

در مقابل، بعضی حرکات می‌توانند فشار غیرضروری به زانوی تازه جراحی‌شده وارد کنند. پریدن، چرخش ناگهانی بدن روی زانو، حرکات پرفشار، نشستن روی زمین و استفاده از توالت ایرانی از کارهایی هستند که تا زمانی که پزشک اجازه نداده، بهتر است انجام نشوند. همچنین برای راه رفتن، تا زمانی که پزشک استفاده از عصا یا واکر را لازم می‌داند، آن را کنار نگذارید. حتی اگر احساس کردید دردتان کمتر شده است.

جمع بندی

درد بعد از عمل تعویض مفصل زانو بخشی از مسیری است که بدن برای ترمیم و سازگاری با شرایط جدید طی می‌کند. بنابراین وجود درد در دوره نقاهت به خودی خود نباید باعث نگرانی شود. چیزی که اهمیت دارد این است که با گذشت زمان، شرایط زانو در مجموع رو به بهبود باشد. کنترل درد فقط به دارو محدود نمی‌شود و رعایت برنامه توانبخشی، انجام تمرین‌های تجویز شده و محافظت از زانو در برابر حرکات نامناسب، همگی در طی شدن این دوره نقش دارند.

در این مدت بهتر است به زانو فرصت کافی برای بازیابی بدهید و برای رسیدن سریع‌تر به فعالیت‌های معمول، مرحله‌های توانبخشی را کنار نگذارید. در عین حال، هر تغییر غیرعادی مانند افزایش مداوم درد یا بروز علائمی مثل تب، قرمزی، تورم قابل توجه و ترشح از محل جراحی باید جدی گرفته شود. توجه به همین نشانه‌ها کمک می‌کند روند بهبودی با اطمینان بیشتری دنبال شود و در صورت وجود یک عارضه احتمالی، بررسی و درمان آن به موقع انجام شود.