در این ویدیو بیمار خانم با وزن بالا را مشاهده میکنید که دو هفته از جراحی تعویض مفصل زانوشان میگذرد و نتیجهای که امروز شاهدیم، فراتر از انتظار است. بیمار از رضایت کامل خود صحبت میکند؛ چرا که تجربهای متفاوت از درد کم و بهبودی سریع داشته است.
- قبل از عمل چه وضعیت بیمار به چه صورت بوده؟
راستای زانو دچار انحراف بود و درد مزمن و شدید، زندگی روزمره را برایشان دشوار کرده بود. - الان چه تغییری رخ داده؟
همانطور که در فیلم مشخص است، زخم جراحی عالی بهبود یافته و راستای اندام کاملا اصلاح شده است. مهمتر از همه، بیمار در مراحل اولیه بازتوانی، عملکردی بسیار خوب از خود نشان داده است. - راز این رضایت بعد از تعویض مفصل زانو چیست؟
پایبندی دقیق و منظم بیمار به برنامه فیزیوتراپی و ورزشهای تجویز شده، کلید اصلی این تسریع در بهبودی بوده است.
زمان شروع فیزیوتراپی بعد از جراحی تعویض مفصل زانو، یکی از مهمترین دغدغههای بیماران است. از آنجا که این تمرینات تاثیر مستقیمی بر بهبودی دارند، در ادامه به پاسخ دقیق این سوال میپردازیم.
فیزیوتراپی بعد از جراحی تعویض مفصل زانو از چه زمانی شروع می شود؟
فیزیوتراپی پس از تعویض مفصل زانو، فرآیندی حیاتی است که مستقیما بر نتیجه نهایی جراحی و کیفیت زندگی بیمار تأثیر میگذارد. فیزیوتراپی در اغلب اوقات بلافاصله بعد از عمل شروع میشود و بسته به نیاز(۲ تا ۴ هفته) ادامه پیدا میکند. هدف اصلی این دوره، مدیریت درد و کاهش تورمهای ناشی از عمل جراحی از طریق روشهای غیردارویی است تا بیمار بتواند با آمادگی بیشتری تمرینات را آغاز کند. همزمان، بازیابی دامنه حرکتی مفصل، به ویژه رسیدن به خم کردن ۹۰ درجه در هفته اول و صاف کردن کامل زانو، برای جلوگیری از خشکی مفصل و لنگیدن در راه رفتن ضروری است.
علاوه بر این، تقویت عضلات چهارسر ران و همسترینگها برای حمایت از پروتز جدید و بازگرداندن تعادل و هماهنگی عصبی-عضلانی بدن انجام میشود تا خطر سقوط کاهش یابد و الگوی طبیعی راه رفتن به مرور زمان اصلاح گردد.
در صورتی که قصد انجام عمل تعویض مفصل زانو را دارید، دکتر شریفزاده توضیحات جامع و کاملی درباره تمام موضوعات مرتبط با این جراحی ارائه کردهاند. این مطالب شامل هر آنچه که لازم است درباره تعویض مفصل زانو بدانید بوده و میتواند برای شما بسیار مفید و کاربردی باشد.
هفته اول تا دوم
در هفتههای نخستین پس از جراحی، تمرکز اصلی بر کنترل درد، کاهش تورم و شروع حرکتهای بسیار سبک برای جلوگیری از خشکی مفصل است. تمرینات انقباض ایزومتریک عضله چهارسر ران، که در آن بیمار بدون حرکت دادن زانو، عضلات جلوی ران را سفت میکند، برای فعالسازی مجدد عضلات و جلوگیری از تحلیل آنها حیاتی است.
همچنین، تمرینات سادهای مانند لغزش پاشنه پا به سمت باسن برای ایجاد خمی ملایم و تلاش برای صاف کردن کامل زانو در سطح تخت انجام میشود. پیادهروی با کمک واکر معمولا بلافاصله پس از جراحی آغاز میشود و هدف در پایان این دو هفته، رسیدن به زاویه ۹۰ درجه خمی و صاف شدن کامل (صفر درجه) است.
هفته دوم تا ششم
با کاهش درد حاد، فاز دوم بر افزایش تدریجی دامنه حرکتی، کاهش وابستگی به وسایل کمکی و شروع تقویت عضلانی متمرکز است. در این دوره، بیمار تلاش میکند تا خم کردن زانو را به حدود ۱۱۰ تا ۱۲۰ درجه برساند و در عین حال صاف بودن کامل مفصل را حفظ کند. تمریناتی مانند بالا آوردن پای صاف از روی زمین که نیازمند قدرت کافی عضله چهارسر است، و اسکواتهای بسیار کوتاه با تکیه بر سطوح پایدار، برای تقویت عضلات آغاز میشوند.
استفاده از دوچرخه ثابت بدون مقاومت نیز برای افزایش گردش خون و دامنه حرکتی مفید است، مشروط بر اینکه بیمار توانایی چرخاندن پدالها را داشته باشد. در اواخر این هفته، بیمار به تدریج از واکر به عصای تکدست و سپس به عصای دونفره یا بدون عصا منتقل میشود تا الگوی راه رفتن طبیعیتری پیدا کند.
ماههای دوم تا سوم
در این مرحله، تمرکز از بازیابی دامنه حرکتی به سمت تقویت عضلانی عمیقتر و بهبود استقامت بدنی تغییر میکند. بیمار تمرینات پیشرفتهتری مانند تمرینات تعادلی ایستاده روی پای جراحی شده را آغاز میکند.
دوچرخهسواری با افزودن مقاومت کم و پیادهروی در فضای باز با سرعت و مدت زمان افزایشیافته، بخشی از روتین روزانه میشود. هدف در پایان این ماهها، دستیابی به دامنه حرکتی کامل (بیش از ۱۲۰ درجه خمی) و توانایی انجام کارهای روزمره سبک بدون کمک قابل توجه است. این دوره برای بازگشت به کار سبک و فعالیتهای اجتماعی بسیار مناسب است و بیمار احساس میکند که زانوی جدید بخشی از بدنش شده است.
ماههای سوم تا ششم و پس از آن
فاز نهایی شامل بازگشت تدریجی به فعالیتهای ورزشی کمفشار و بهبود کارایی عملکردی مفصل است. در این دوره، تمرینات شبیهسازیشده به فعالیتهای شغلی یا ورزشی خاص انجام میشود تا بدن برای چالشهای آینده آماده شود. ورزشهایی مانند شنا، پیادهروی طولانیمدت، دوچرخهسواری و به عنوان گزینههای عالی برای حفظ سلامت قلبی عروقی و عضلانی توصیه میشوند.
با این حال، ورزشهای پرفشار مانند دویدن، بسکتبال، فوتبال و کوهنوردی سنگین معمولا منع شدهاند، زیرا فشار زیادی به پروتز وارد کرده و خطر ساییدگی زودرس آن را افزایش میدهند. اگرچه بسیاری از بیماران پس از سه ماه به زندگی عادی باز میگردند، اما مدت زمان بهبودی کامل بعد از عمل تعویض مفصل زانو و بازگشت به قدرت، استقامت و ثبات مفصل ممکن است بین شش ماه تا یک سال زمان ببرد.
نکات مهم برای موفقیت فیزیوتراپی
- تداوم و نظم: تمرینات باید روزانه و طبق برنامه انجام شوند. غفلت حتی برای چند روز میتواند روند بهبودی را کند کند.
- مدیریت درد: قبل از تمرینات، اگر درد دارید، طبق دستور پزشک مسکن مصرف کنید تا بتوانید تمرینات را با دامنه حرکتی مناسب انجام دهید.
- صبر و حوصله: بازگشت کامل به عملکرد ۱۰۰٪ ممکن است ۶ تا ۱۲ ماه طول بکشد. مقایسه خود با دیگران یا انتظار نتایج فوری، منجر به ناامیدی میشود.
- غذا و آب: مصرف پروتئین کافی، ویتامین C، کلسیم و آب فراوان برای ترمیم بافتها ضروری است.
- ترک سیگار: سیگار کشیدن خونرسانی به بافتها را کاهش داده و روند بهبودی را به شدت کند میکند و خطر عفونت را افزایش میدهد.
اگر شما نیز به دلیل درد شدید زانو، محدودیت حرکت یا مشکلات ناشی از آرتروز شدید قادر به انجام فعالیتهای روزمره نیستید، میتوانید برای ارزیابی دقیق و مشاوره تخصصی با دکتر شریفزاده تماس بگیرید.
