پارگی رباط صلیبی قدامی (ACL) یکی از شایعترین آسیبها در میان فوتبالیستها است. بسیاری از بیماران پس از جراحی مهمترین سوالی که از پزشک خود میپرسند این است که آیا بعد از عمل رباط صلیبی میتوان دوباره فوتبال بازی کرد؟ پاسخ این سوال در بیشتر موارد بله است، اما بازگشت به فوتبال به زمان مناسب، روند صحیح توانبخشی و آمادگی کامل زانو بستگی دارد. اگر فرد زودتر از موعد به زمین فوتبال بازگردد، خطر پارگی مجدد رباط و آسیب به سایر ساختارهای زانو بهطور قابلتوجهی افزایش پیدا میکند.
در ادامه بررسی میکنیم که چه زمانی میتوان فوتبال را از سر گرفت، چه عواملی در بازگشت موفق نقش دارند و چگونه میتوان احتمال آسیب مجدد را کاهش داد.
آیا بعد از عمل رباط صلیبی میتوان فوتبال بازی کرد؟
در اغلب بیماران، بازگشت به فوتبال بعد از جراحی رباط صلیبی امکانپذیر است. بسیاری از ورزشکاران حرفهای و آماتور پس از طی کردن دوره درمان و توانبخشی، دوباره به سطح قبلی فعالیت خود بازمیگردند. با این حال، نباید تصور کرد که صرف انجام عمل جراحی به معنای آمادگی برای فوتبال است. موفقیت در بازگشت به زمین به عواملی مانند قدرت عضلات، ثبات زانو، کیفیت تمرینات فیزیوتراپی و رعایت توصیههای پزشک بستگی دارد. همچنین بازگشت به فوتبال تفریحی معمولا سادهتر از بازگشت به مسابقات حرفهای است؛ زیرا فوتبال حرفهای فشار بسیار بیشتری به رباط صلیبی وارد میکند.
چه زمانی بعد از جراحی رباط صلیبی میتوان فوتبال را شروع کرد؟
یکی از مهمترین اشتباهات بیماران، توجه صرف به تعداد ماههای گذشته از عمل است. در واقع، آمادگی زانو اهمیت بیشتری از زمان دارد. به طور معمول روند بازگشت به ورزش به این شکل است:
- راه رفتن بعد از جراحی رباط صلیبی: چند هفته اول
- دویدن سبک: حدود ۳ تا ۴ ماه
- تمرینات اختصاصی فوتبال و تغییر جهت: حدود ۶ تا ۸ ماه
- بازگشت به مسابقات فوتبال: معمولا بین ۹ تا ۱۲ ماه
البته این زمان در افراد مختلف متفاوت است و تنها پس از تأیید جراح و فیزیوتراپیست باید به مسابقات بازگشت.
بازسازی رباط صلیبی بازیکن تراکتور توسط دکتر شریف زاده
در این ویدیو، روند درمان یکی از بازیکنان تیم تراکتور را مشاهده میکنید که در زمان حضور در تمرینات تیم استقلال و با هدف عقد قرارداد با این باشگاه، دچار پارگی رباط صلیبی شد. مکانیسم آسیب به این صورت بود که هنگام تمرین روی زمین چمن، در اثر یک چرخش ناگهانی بدن، زانو همجهت با بدن نچرخید که این مکانیسم یکی ازعلتهای پارگی رباط صلیبی در فوتبال است. در همان لحظه، بیمار صدای تق زانو را شنید و به دنبال آن درد شدید و تورم زانو ایجاد شد. پس از انجام معاینات و تصویربرداری MRI، پارگی رباط صلیبی قدامی (ACL) تأیید شد و بیمار برای انجام جراحی بازسازی رباط صلیبی مراجعه کرد.
در جریان جراحی، دکتر سید رضا شریف زاده، جراح و متخصص ارتوپدی ابتدا تمامی ساختارهای داخل مفصل از جمله مینیسکها، غضروف مفصلی و سایر رباطها را با استفاده از آرتروسکوپی بهدقت بررسی کردند تا از سلامت آنها یا وجود آسیبهای همراه اطمینان حاصل شود. پس از ارزیابی کامل مفصل، بازسازی رباط صلیبی با استفاده از اتوگرافت چهار سر ران انجام شد. گرافت برداشتشده از نظر طول، قطر و کیفیت شرایط بسیار مناسبی داشت و در نهایت با دقت در محل رباط صلیبی فیکس شد.
چه عواملی تعیین میکنند که بتوانید دوباره فوتبال بازی کنید؟
یکی از مهمترین معیارها، بازگشت کامل دامنه حرکتی زانو است؛ بهطوری که بیمار بتواند زانو را بدون محدودیت خم و صاف کند. علاوه بر این، عضلات چهارسر ران و همسترینگ باید قدرت کافی داشته باشند تا بتوانند از مفصل زانو در برابر فشارهای ناشی از دویدن، پریدن و تغییر مسیر محافظت کنند.
تعادل و کنترل عصبیعضلانی نیز نقش بسیار مهمی در بازگشت ایمن به فوتبال دارد. فرد باید بتواند بدون احساس درد یا ناپایداری، حرکاتی مانند پرش، فرود روی یک پا، توقف ناگهانی و تغییر جهت را بهدرستی انجام دهد. همچنین وجود درد، تورم یا احساس خالی کردن زانو نشان میدهد که هنوز زمان مناسبی برای بازگشت به فوتبال نیست.
در نهایت، بسیاری از جراحان و فیزیوتراپیستها از تستهای عملکردی ورزشی برای ارزیابی آمادگی بیمار استفاده میکنند. بنابراین، تصمیم برای بازگشت به فوتبال تنها بر اساس عکس MRI یا تعداد ماههای سپریشده از جراحی گرفته نمیشود، بلکه عملکرد واقعی زانو و آمادگی بدن برای تحمل فشارهای فوتبال، مهمترین معیار در این تصمیم است.
اگر زودتر از موعد فوتبال بازی کنیم چه اتفاقی میافتد؟
بازگشت زودهنگام به فوتبال ممکن است عوارض جدی ایجاد کند، از جمله:
- پارگی مجدد رباط صلیبی
- آسیب مینیسک
- آسیب غضروف مفصل زانو
- افزایش درد و تورم
- نیاز به جراحی مجدد
به همین دلیل حتی اگر بیمار احساس خوبی داشته باشد، نباید بدون تأیید پزشک فوتبال را شروع کند.
آیا نوع پیوند رباط روی بازگشت به فوتبال تأثیر دارد؟
نوع گرافت مورد استفاده در جراحی میتواند بر روند بهبودی و بازگشت به ورزش تأثیر بگذارد، برای مثال، در ویدیوی بالا که جراحی بازیکن تیم تراکتور توسط دکتر سید رضا شریفزاده انجام شده است، از اتوگرافت چهار سر ران استفاده شده است؛ یعنی پیوند از عضله چهار سر ران خود بیمار برداشته شده است. همانطور که دکتر شریفزاده نیز توضیح میدهند، این گرافت از نظر طول و قطر کیفیت بسیار مناسبی داشته و استحکام لازم برای بازسازی رباط صلیبی را فراهم میکند. بنابراین اتوگرافت چهار سر ران یکی از رایجترین انتخابها برای فوتبالیستها و ورزشکارانی است که قصد دارند پس از درمان به ورزشهای پرفشار و حرفهای بازگردند. این روش، در صورت انجام صحیح جراحی و رعایت کامل برنامه فیزیوتراپی، میتواند پایداری مناسبی برای زانو ایجاد کند و شرایط لازم را برای بازگشت ایمن به فوتبال فراهم سازد.
بازیکنان خارجی که رباط صلیبی پاره کردند و به فوتبال بازگشتند
پارگی رباط صلیبی پایان دوران فوتبال نیست. در سالهای اخیر بسیاری از ستارههای فوتبال جهان پس از جراحی ACL دوباره به میادین بازگشته و حتی در بالاترین سطح فوتبال بازی کردهاند. چند نمونه شناختهشده عبارتاند از:
- ویرجیل فندایک: مدافع لیورپول در اکتبر ۲۰۲۰ دچار پارگی رباط صلیبی شد و پس از حدود ۹ تا ۱۰ ماه به تمرینات تیمی بازگشت و دوباره در لیگ برتر انگلیس به میدان رفت.
- زلاتان ابراهیموویچ: این مهاجم سوئدی در ۳۵ سالگی دچار پارگی رباط صلیبی شد. او حدود ۷ ماه پس از جراحی به میادین بازگشت؛ زمانی که بسیاری تصور میکردند دوران حرفهای او به پایان رسیده است.
- آلن شیرر : مهاجم اسطورهای انگلیس نیز پس از پارگی رباط صلیبی و حدود ۹ ماه توانبخشی، دوباره فوتبال حرفهای را از سر گرفت و سالها در بالاترین سطح بازی کرد.
- روبرت پیرس: هافبک فرانسوی آرسنال پس از حدود ۸ ماه از جراحی ACL به ترکیب تیمش بازگشت و در قهرمانیهای بعدی آرسنال نقش مؤثری داشت.
چگونه احتمال پارگی مجدد رباط صلیبی هنگام فوتبال را کاهش دهیم؟
برای کاهش خطر آسیب مجدد توصیه میشود:
- برنامه فیزیوتراپی را کامل انجام دهید.
- عضلات ران و لگن را به خوبی تقویت کنید.
- پیش از تمرین و مسابقه بدن را گرم کنید.
- تمرینات تعادلی و پیشگیری از آسیب را بهطور منظم انجام دهید.
- شدت تمرینات را بهصورت تدریجی افزایش دهید.
- تنها با تأیید پزشک و پس از موفقیت در تستهای عملکردی به مسابقه بازگردید.
اگر شما نیز دچار پارگی رباط صلیبی شدهاید و درباره جراحی یا بازگشت به ورزش خود نگرانی دارید، میتوانید برای ارزیابی دقیق، بررسی بهترین روش درمان و دریافت مشاوره تخصصی با دکتر سید رضا شریف زاده تماس بگیرید.
