چرا استخوانی که یک بار شکسته شده و جوش خورده آسیب‌پذیرتر است؟

شاید این سوال برایتان پیش آمده باشد که چرا استخوانی که یک بار شکسته شده و جوش خورده آسیب‌پذیرتر است؟ این باور آنقدر رایج است که خیلی‌ها آن را به عنوان یک واقعیت پزشکی می‌پذیرند، اما جالب است بدانید که علم چیز دیگری می‌گوید.

حقیقت این است که یک استخوان شکسته، اگر به‌درستی ترمیم شده باشد، لزوما ضعیف‌تر از قبل نیست، اما این به معنای نبود هیچ خطری نخواهد بود. در دوره پس از شکستگی، یک بازه زمانی حساس وجود دارد که استخوان هنوز به مقاومت کامل نرسیده و برخی از شرایط می‌توانند ریسک آسیب مجدد را جدی‌تر کنند. اگر می‌خواهید بدانید دقیقا در چه دوره‌ای باید بیشتر مراقب باشید، چه عواملی این خطر را بالا می‌برند و چه زمانی می‌توانید با خیال راحت به فعالیت عادی برگردید، ادامه این مقاله را مطالعه کنید.

چرا استخوانی که یک بار شکسته شده و جوش خورده آسیب‌پذیرتر است؟

اگر تا به حال شکستگی داشته‌اید یا اطرافیانتان این تجربه را داشته‌اند، احتمالا این جمله را شنیده‌اید: «جایی که یک بار شکسته، همیشه ضعیف می‌ماند.» این باور آنقدر در ذهن‌ها جا افتاده که کمتر کسی در آن تردید می‌کند. اما واقعیت علمی چیز دیگری است. وقتی استخوانی می‌شکند، بدن بلافاصله فرایند ترمیم را آغاز می‌کند. سلول‌ها شروع به ساخت بافت استخوانی جدید می‌کنند و به مرور، محل شکستگی با لایه‌های متراکم استخوانی پر می‌شود. پس اگر شکستگی به‌درستی درمان شده باشد، فرد مراقبت‌های لازم را انجام داده باشد و فرایند ترمیم به‌طور کامل طی شده باشد، استخوان شکسته مثل اول می‌شود.

اما باید به این نکته توجه کنید حتی اگر همه چیز درست پیش برود و استخوان به درستی ترمیم شود، یک واقعیت مهم وجود دارد؛ اینکه بدن به زمان نیاز خواهد داشت. ترمیم استخوان یک فرایند تدریجی است و تا زمانی که این فرایند به پایان نرسیده، آن ناحیه همچنان نسبت به فشار و ضربه حساس‌تر از حد معمول است.

در هفته‌های اول پس از شکستگی، بدن یک بافت نرم و موقت به نام کالوس می‌سازد که مثل یک داربست عمل می‌کند. این بافت هنوز استحکام استخوان واقعی را ندارد و در این مرحله، استخوان در آسیب‌پذیرترین حالت خود است. معمولا بین شش تا دوازده هفته طول می‌کشد تا این بافت به استخوان سخت تبدیل شود. اما این عدد بسته به سن، محل شکستگی و وضعیت سلامت عمومی فرد می‌تواند کمتر یا بیشتر باشد.

مشاوره صوتی دکتر شریف زاده به این سوال “چه زمان متوجه کامل شدن فرایند جوش خوردن استخوان شکسته میشویم؟”

نکته‌ای که خیلی‌ها از آن غافل می‌شوند اینجاست؛ برداشتن گچ یا اتمام دوره بی‌حرکتی به معنای پایان ترمیم نیست. استخوان ممکن است ظاهرا جوش خورده باشد، اما فرایند تقویت و بازسازی کامل آن ماه‌ها ادامه دارد. به همین دلیل است که پزشکان معمولا توصیه می‌کنند حتی پس از بهبود ظاهری، فعالیت‌های پرفشار را به تدریج و با احتیاط از سر بگیرید، نه یک‌باره و بدون برنامه.

چه عواملی خطر شکستگی مجدد را افزایش می‌دهند؟

شکستگی مجدد در بسیاری از موارد نه به خاطر ضعف ذاتی استخوان، بلکه به دلیل عوامل دیگری اتفاق می‌افتد. جوش خوردن ناقص، یکی از مهم‌ترین این عوامل است. اگر فرایند ترمیم به هر دلیلی ناتمام بماند. مثلا به خاطر بی‌توجهی به توصیه‌های پزشک، فشار زودهنگام روی ناحیه‌ آسیب‌دیده یا تغذیه‌ی نامناسب، استخوان در ظاهر جوش خورده است. اما در واقع هنوز شکننده بوده و با یک ضربه نه‌چندان شدید ممکن است دوباره بشکند.

بیماری‌های استخوانی مثل پوکی استخوان هم نقش مهمی دارند. در این بیماری‌ها، تراکم استخوان به طور کلی کاهش پیدا کرده و حتی استخوانی که به‌درستی جوش خورده نیز در برابر فشارهای روزمره آسیب‌پذیرتر از حد نرمال است. بازگشت زودهنگام به فعالیت هم عاملی است که اغلب نادیده گرفته می‌شود. بسیاری از افراد به محض احساس بهتر شدن، فعالیت‌های قبلی را از سر می‌گیرند. در حالی که استخوان هنوز در مرحله ترمیم است و توان تحمل آن فشارها را ندارد.

جمع بندی

اینکه چرا استخوانی که یک بار شکسته شده و جوش خورده آسیب‌پذیرتر است، سوال رایجی است. همان‌طور که در این مقاله بررسی کردیم، یک استخوان شکسته‌ کاملا ترمیم‌شده لزوما ضعیف‌تر از قبل نیست. اما مسیر رسیدن به آن نقطه، پر از جزئیاتی است که نباید از کنارشان بی‌تفاوت گذشت. رعایت توصیه‌های پزشک، تغذیه‌ی مناسب، بازگشت تدریجی به فعالیت و توجه به بیماری‌های زمینه‌ای، همه و همه در این مسیر نقش دارند. اگر این عوامل رعایت شوند، استخوان می‌تواند به همان استحکام قبل، یا حتی بیشتر، برگردد. اما اگر نادیده گرفته شوند، خطر شکستگی مجدد وجود خواهد داشت.