شکستگی کشکک زانو بر اثر زمین خوردن روی زانو، وارد شدن ضربه مستقیم به جلوی آن یا انقباض ناگهانی و شدید عضلات جلوی ران ایجاد می‌شود. این آسیب می‌تواند باعث ترک خوردن استخوان کشکک یا جدا شدن قطعات آن از یکدیگر شود. از آنجا که کشکک نقش مهمی در صاف کردن زانو و حرکت طبیعی مفصل دارد، شکستگی آن با درد، تورم، دشواری در راه رفتن و ناتوانی در صاف کردن زانو همراه است. در ادامه، با انواع شکستگی کشکک زانو، مراحل جراحی، روش‌های درمان و مدت زمان بهبودی این آسیب آشنا می‌شوید.
انواع شکستگی کشکک زانو
- شکستگی عرضی: خط شکستگی به‌صورت افقی از عرض استخوان کشکک عبور می‌کند.
- شکستگی عمودی: خط شکستگی در راستای طول کشکک قرار دارد.
- شکستگی چندتکه یا خردشده: استخوان به چند قطعه تقسیم می‌شود. نوع ستاره‌ای نیز در این گروه از الگوهای چندتکه قرار می‌گیرد.
- شکستگی حاشیه‌ای: شکستگی در لبه استخوان کشکک ایجاد می‌شود.
- شکستگی استخوانی‌ـ‌غضروفی: قطعه‌ای شامل استخوان و غضروف سطح مفصلی جدا می‌شود.
عمل جراحی شکستگی کشکک زانو چگونه است؟
جراحی شکستگی کشکک با هدف کنار هم قرار دادن قطعات استخوان و تثبیت آن‌ها انجام می‌شود. مراحل اصلی عمل به شرح زیر است؛ البته روش تثبیت با توجه به شکل شکستگی و اندازه قطعات استخوان تغییر می‌کند.
- با استفاده از رادیوگرافی و در شکستگی‌های پیچیده، گاهی سی‌تی‌اسکن، محل شکستگی، تعداد قطعات و میزان جابه‌جایی آن‌ها مشخص می‌شود.
- جراح با ایجاد برشی در جلوی زانو به کشکک دسترسی پیدا می‌کند تا قطعات شکسته و وضعیت بافت‌های اطراف، از جمله تاندون کشکک، بررسی شوند.
- قطعات شکسته در موقعیت مناسب قرار می‌گیرند. در این مرحله، جراح به‌ویژه به هم‌راستایی سطح مفصلی کشکک توجه می‌کند تا پس از ترمیم، ناهماهنگی قابل‌توجهی در سطح مفصل باقی نماند.
- در صورت نیاز، قطعات با ابزارهایی مانند پین‌های موقت در جای خود نگه داشته می‌شوند تا هنگام نصب وسایل تثبیت نهایی، جابه‌جا نشوند.
- بر اساس نوع شکستگی، از پین و سیم مخصوص جراحی، پیچ، پلاک یا بخیه‌های مقاوم استفاده می‌شود. در شکستگی قسمت پایینی کشکک، اگر قطعه استخوانی بسیار کوچک باشد، ممکن است به‌جای تثبیت مستقیم آن با پیچ، از روش‌های اتصال مجدد تاندون به استخوان استفاده شود.
- جراح با معاینه حین عمل و در صورت لزوم تصویربرداری، از مناسب بودن جااندازی، پایداری قطعات در داخل مفصل اطمینان حاصل می‌کند.
- در صورت وجود آسیب به تاندون یا بافت‌های نگهدارنده کشکک، این آسیب‌ها نیز ترمیم می‌شوند. سپس محل برش بسته و پانسمان می‌شود.
مدت زمان درمان شکستگی کشکک زانو
ترمیم اولیه استخوان حدود ۶ تا ۱۲ هفته طول می‌کشد؛ اما بهبود کامل عملکرد زانو و بازگشت به فعالیت‌های روزمره ممکن است ۳ تا ۶ ماه زمان ببرد. در شکستگی‌های شدیدتر، این مدت می‌تواند طولانی‌تر باشد.
مراقبت‌های بعد از عمل و بازگشت حرکت زانو
پس از جراحی، زانو باید طبق دستور جراح برای مدت مشخصی محافظت و بی‌حرکت نگه داشته شود. زمان شروع خم کردن زانو و میزان فشاری که بیمار می‌تواند روی پا وارد کند، به پایداری تثبیت و وضعیت ترمیم بستگی دارد. به همین دلیل، بیمار نباید بدون هماهنگی با پزشک، زانو را خم کند یا تمرین‌های توان‌بخشی را زودتر از زمان تعیین‌شده آغاز کند. پس از آنکه جراح زمان مناسب را مشخص کرد، حرکات کنترل‌شده و تمرین‌های توان‌بخشی به‌تدریج شروع می‌شوند. این روند برای بازیابی دامنه حرکتی زانو، کاهش خشکی مفصل و تقویت عضلات اهمیت دارد.
اگر پس از زمین خوردن یا وارد شدن ضربه به زانو دچار درد، تورم یا مشکل در صاف کردن زانو شده‌اید، بهتر است برای بررسی دقیق آسیب و انتخاب روش درمان مناسب به دکتر شریف زاده، جراح و متخصص ارتوپدی مراجعه کنید. تشخیص به‌موقع شکستگی کشکک می‌تواند به انتخاب درمان مؤثر و پیشگیری از عوارض احتمالی کمک کند.
