دررفتگی شانه زمانی رخ میدهد که استخوان بازو از محل طبیعی خود در حفره شانه خارج شود. چنین مشکلی اغلب با علائمی نظیر درد شدید و ناگهانی، تورم، کبودی و حتی گزگز بازو و انگشتان همراه است. البته با توجه به شدت آسیب و نوع دررفتگی، بروز هر یک از علائم متفاوت خواهد بود. نکته بسیار مهم این است که شناخت سریع این علائم و اقدام به درمان به موقع، میتواند از آسیبهای طولانی مدت به بافتها و اعصاب جلوگیری کند. همراه دکتر شریفزاده باشید تا با جزئیات بیشتری به بررسی علائم و نگرانی شما در این باره بپردازند.
انواع دررفتگی شانه
به طور کلی دو دسته دررفتگی شانه داریم:
دررفتگی قدامی شانه
همانطور که از نامش مشخص است، این نوع دررفتگی معمولا با جابهجایی استخوان به سمت جلو همراه است. به طوری که جلوتر از موقعیت طبیعی خود قرار میگیرد. دقت کنید که شایعترین نوع دررفتگی شانه، از نوع دررفتگی قدامی است.
دررفتگی خلفی شانه
برخلاف مورد قبلی، در مواردی که آسیب و فشار به سمت عقب باشد، استخوان نسبت به خود به سمت پشت جابهجا خواهد شد. معمولا بر اثر یک ضربه که از سمت جلو به شانه بخورد این اتفاق میافتد.
علل در رفتگی شانه
علل دررفتگی شانه عبارتند از:
- ضربه ناگهانی به این ناحیه به ویژه در ورزشکاران میتواند سبب در رفتن شانه شود. به عنوان مثال افتادن روی دست یکی از حوادث نسبتا شایع در ورزشهای مختلف نظیر والیبال، ژیمناستیک و حتی فوتبال است. به علاوه ضربه در اثر حوادث رانندگی میتواند تاثیرگذار باشد. یکسری حرکات ناگهانی نیز میتواند این مشکل را به بار آورد. مثلا تصور کنید که دست خود را به صورت ناگهانی بچرخانید؛ یا یک چسم سنگین را با دست حرکت دهید که فشار زیادی به وارد کند.
- گاهی اوقات ضعف عضلات و رباطهای مرتبط با شانه میتواند سبب دررفتگی آن شود. معمولا در افرادی که فعالیت بدنی کافی ندارند، احتمال در رفتن شانه بالاتر است.
- اگر شانهتان قبلا سابقه دررفتگی داشته، به دلیل یکسری تغییراتی که در بافت و ساختار آن ایجاد میشود، نسبت به بروز این مشکل مستعدتر است.
- افراد مسن بویژه بانوان بیشتر مستعد دررفتن شانه هستند. با افزایش سن ماهیچهها و رباطهایی که مفصل شانه را کنار هم قرار میدهند ضعیف میشوند.
تشخیص و علائم دررفتگی شانه
معمولا بعد از اینکه شانه شما دچار دررفتگی شود، یکسری علائم همراه آن بروز پیدا میکند. نکته مهم آن است که این علائم به تشخیص دررفتگی کمک میکند؛ اما نباید صرفا با توجه به آنها به یک تشخیص قطعی برسید. توصیه ما این است که برای تشخیص به متخصص مراجعه کنید؛ پزشک معمولا از تصاویر رادیوگرافی برای بررسی بیشتر کمک میگیرد. در ادامه به علائم دررفتگی شانه خواهیم پرداخت:
درد شدید و ناگهانی بعد از در رفتگی شانه
درد شید یکی از علائم دررفتگی شانه است. این درد اغلب به صورت تیرکشنده است. همچنین در بسیاری از بیماران بعد از دررفتگی، درد به همان ناحیه محدود است؛ در حقیقت بیمار به راحتی تشخیص میدهد که کدام ناحیه درد میکند. از دیگر علائمی که میتواند مرتبط با این مشکل باشد، درد حین لمس ناحیه بازو و شانه است. مثلا ممکن است درد شما بعد از دررفتگی خفیفتر شود، اما با لمس ناحیه درد به شدت افزایش پیدا میکند.
تغییر شکل ظاهری شانه
در مواردی دررفتگی شانه منجر به این میشود که شانه کمی افتادهتر به نظر برسد. این اتفاق اغلب به دلیل موقعیت جدیدی است که استخوان بازو و شانه به خود گرفته است. همچنین با توجه به نوع دررفتگی، ممکن است شانه بیرونزده به نظر برسد. البته دقت کنید که همیشه چنین تغییر شکلی به راحتی قابل تشخیص نیست. اغلب باید از نمای روبهرو به شما نگاه شود تا تفاوت ظاهری بین دو شانه مورد بررسی قرار بگیرد.
محدودیت حرکت یا ناتوانی کامل در بالا بردن دست
گاهی اوقات بعد از دررفتگی شانه نمیتوانید مثل قبل دست خود را حرکت دهید. مثلا ممکن است محدودیتهایی در بلند کردن شانه و حتی دست شما ایجاد شود. البته درد نسبتا شدیدی که در حین حرکت ایجاد میشود، خود عاملی برای این محدودیت شناخته خواهد شد. اما در کنار درد، آسیبی احتمالی واردشده به تاندونهای اطراف آن نظیر روتاتورکاف سبب میشود تا نتوانید حرکات قبلی را انجام دهید. به علاوه اغلب بعد از در رفتن شانه، التهاب در همان ناحیه ایجاد میشود. این التهاب واکنش طبیعی بدن است، اما نتیجه آن تجمع مایع و ایجاد محدودیت در حرکت است.
تورم و کبودی در اطراف شانه
زمانی که با دررفتگی شانه التهاب در این ناحیه ایجاد شود، تجمع مایع میان بافتی افزایش پیدا خواهد کرد. همین موضوع سبب ایجاد تورم در ناحیه میشود. علاوهبر مایع میان بافتی، احتمال پارگی عروق کوچک و خونریزی نیز وجود دارد. به همین علت گاهی ممکن است در کنار تورم، کبودی نیز مشاهده شود.
بیحسی یا گزگز در بازو یا انگشتان
مسلما زمانی که استخوان از مفصل خارج شود و تغییر موقعیت دهد، روی یکسری از بافتها فشار بیشتری وارد خواهد کرد. به عنوان مثال در برخی شرایط دررفتگی شانه، ممکن است استخوان روی اعصاب این ناحیه فشار مضاعفی وارد کند. در چنین حالتی بیمار احساس گزگز و بیحسی در ناحیه شانه خواهد داشت. به خصوص زمانی که عصب آگزیلاری تحت فشار قرار بگیرد. همچنین به دلیل انتقال پیام از اعصاب به ناحیه انگشتان، ممکن است در آنها نیز احساس گزگز وجود داشته باشد.
تفاوت علائم دررفتگی شانه با آسیبهای مشابه
گاهی ممکن است علائم در رفتن شانه با آسیبهایی نظیر کشیدگی رباطها و پارگی تاندون اشتباه گرفته شود. در حالی که در کشیدگی یا پارگی تاندون برخلاف دررفتگی شانه، تغییر شکلی معمولا دیده نشده و درد بیشتر با حرکتهای خاص ایجاد میشود. همچنین بیحسی یا گزگز در بازو در دررفتگی شایعتر است. دقت کنید که علائم دررفتگی این مفصل با شکستگی استخوان شباهت زیادی دارد. اما اغلب درد بعد از شکستگی بسیار شدیدتر است. با این حال برای تشخیص دقیق باید از تصاویر رادیوگرافی کمک گرفت.
برای در رفتگی شانه چه باید کرد؟
قبل از مراجعه به پزشک میتوانید ابتدا شانه را با باند یا وسیلهای مناسب ثابت نگه دارید و از حرکت دادن شانه در وضعیتی که موجب درد یا جابهجایی مفصل میشود خودداری کنید. برای کاهش درد و تورم میتوانید از کمپرس سرد استفاده نمایید، اما توجه داشته باشید که کمپرس نباید به صورت مستقیم روی پوست قرار گیرد و بهتر است از یک پارچه یا حوله نازک بین آن و پوست استفاده شود. توصیه میشود هر ساعت، دو تا سه بار کمپرس سرد تکرار شود. همچنین، دو تا سه روز پس از مراجعه به پزشک و آغاز درمان دررفتگی شانه، برای کمک به ریلکس شدن و آرامش عضلات، استفاده از کمپرس گرم مفید خواهد بود.
بعد از مراجعه به پزشک در مرحله اول متخصص تلاش میکند با توجه به نوع دررفتگی و آناتومی مفصل، استخوان را به جای اولیه بازگرداند. البته در ادامه باید برای پیشگیری از حرکات اضافی و در رفتن مجدد، تا مدتی با کمک آتل یا اسلینگ بیحرکت بماند. در مواردی به دلیل ضعیف شدن عضلات و تاندونها، نیاز است تا فیزیوتراپی نیز برایتان انجام شود. دقت کنید درمان دررفتگی شانه تقریبا در اغلب بیماران بدون جراحی قابل انجام است و در موارد نادری متخصص نیاز دارد برای درمان به جراحی روی آورد. مثلا زمانی که آسیب شدیدتری به مفصل وارد شده، جراحی ضرورت خواهد داشت. همچنین اگر بعد از درمان بدون جراحی، دررفتگی به صورت مکرر اتفاق بیفتد، متخصص باید از طریق جراحی مشکل را برطرف سازد.
در رفتگی شانه بعد از چند روز خوب میشود؟
مدت زمان بهبود دررفتگی شانه به شدت آسیب، سن بیمار و نوع درمان بستگی دارد؛ با این حال به طور معمول بین 3 تا 12 هفته طول میکشد. در موارد خفیف و بدون آسیب بافتی جدی، با جااندازی صحیح و بیحرکتی شانه به مدت 2 تا 3 هفته، درد و التهاب کاهش مییابد. در موارد شدید یا همراه با پارگی تاندون و رباط، روند بهبودی طولانیتر بوده و گاهی به 3 ماه یا بیشتر زمان نیاز دارد.
راه های پیشگیری از دررفتگی شانه
دقت کنید که برای پیشگیری از دررفتگی شانه، باید از بروز آسیبها به آن جلوگیری کنید. با این حال راهکارهای زیر نیز کمککننده خواهد بود:
- گرم کردن کامل قبل از فعالیتهای ورزشی و کشش عضلات پس از تمرین.
- اجتناب از حرکات ناگهانی یا بلندکردن اجسام سنگین بالای سر، به ویژه برای افرادی که سابقه دررفتگی دارند.
- رعایت اصول ایمنی در محیط کار، ورزش و خانه برای جلوگیری از سقوط یا ضربه مستقیم به شانه.
- توصیه میکنیم حتما عضلات و بافتهای اطراف شانه را با ورزش و حرکات مختلف تقویت کنید.
برای دررفتگی شانه به چه دکتری مراجعه کنیم؟
بهترین انتخاب برای شمایی که دچار دررفتگی شانه شدهاید، یک متخصص ارتوپدی است. این متخصصین به راحتی قادرند مشکل را تشخیص داده و آن را جا بیندازند. با این حال دقت کنید که توجه به مهارت و تجربه پزشک مدنظرتان ضروری خواهد بود.
ما توصیه میکنیم بهترین دکتر ارتوپد تهران را پیدا کنید تا نگرانی از بابت درمان نداشته باشید. دکتر شریفزاده با سابقه بسیار درخشانی که در حوزه ارتوپدی دارند، میتوانند گزینه مناسبی برای شما باشند.
سوالات متداول درباره دررفتگی شانه
- آیا دررفتگی شانه فقط در ورزشکاران رخ میدهد؟
خیر، چنین آسیبی در هر فردی میتواند اتفاق بیفتد. اما در ورزشکاران به دلیل حرکات پرریسکی که انجام میدهند، بیشتر محتمل است.
- آیا شانهای که قبلا در رفته، بیشتر در معرض آسیب است؟
بله، مسلما احتمال دررفتگی مفصلی که قبلا آسیب دیده، بالاتر از یک شانه سالم است.
- آیا بعد از دررفتگی شانه احتمال دررفتگی مجدد وجود دارد؟
بله، باید توجه کنید که احتمال دررفتگی مجدد مفصل شانه بعد از درمان همچنان وجود دارد. بنابراین باید پیشگیری کنید.
- آیا دررفتگی شانه نیاز به جراحی دارد؟
خیر، در بسیاری از شرایط بدون جراحی درمان مشکل انجام میشود. بنابراین خیلی نگران این موضوع نباشید.
- نشانه های دررفتگی مفصل شانه چیست؟
درد شدید، تغییر شکل ظاهری، ناتوانی در حرکت دست و همچنین احساس گزگز در بازو و انگشتان از جمله نشانههای آن است.
- صدای «تق» هنگام دررفتگی شانه نشانه چیست؟
در صورتی که واقعا مفصل دررفته باشد، نشانه جابهجایی استخوان خواهد بود. البته ممکن است گاهی نشانه آسیب به تاندون هم باشد.
- آیا بیحسی یا گزگز در بازو همیشه نشانه دررفتگی شانه است؟
خیر، التهاب و تجمع مایع همیشه در اثر هر آسیبی ایجاد میشود. همین تجمع مایع ممکن است به صورت موقت به اعصاب فشار وارد کرده و سبب بیحسی شود. اما در واقع دررفتگی اتفاق نیفتاده است.
- آیا میتوان با توجه به عکس رادیولوژی دررفتگی مفصل شانه را تشخیص داد؟
بله، متخصص ارتوپدی به راحتی میتواند با توجه به موقعیت استخوان در تصویر رادیوگرافی، چنین مشکلی را تشخیص دهد.
